"ओहो! नेपाली स्याउ!"
सन् २०२६ अक्टोबर ९ मा आयोजना गरिएको GIZ नेपालको दशैं मेलामा हाम्रो टेबुलमा पुग्दा हामीले सुनेको पहिलो प्रतिक्रिया यही थियो। GIZ का अन्य साझेदारहरूसँगै मण्डला फुड्स र मण्डला एग्रीफ्रेसलाई पनि करिब २०० जना GIZ कर्मचारीसँग भेट्न आमन्त्रण गरिएको थियो। हाम्रो टेबुलमा माया स्ट्रबेरी स्प्रेड, माया एप्पल प्युरी, माया पिनट बटर, माया एप्पल मोलासेस, र डोल्पा तथा जुम्ला (मुस्ताङसमेत) का ताजा स्याउहरू राखिएका थिए।
मानिसहरू स्याउका लागि रोकिए, तर कथा सुनेर अडिए।
पहिले जिज्ञासा, त्यसपछि प्रश्नहरू
कसैले पनि कसैको भनाइले स्याउ किनेनन्। उनीहरूले पहिले नजानेको कुरा थाहा पाएपछि किने। नेपालमा धेरै राम्रो फल आकार र देखावटका कारण मात्र खेर जान्छ।
यो कुरा सुनेपछि प्रश्नहरू छिटो-छिटो आउन थाले। "यी सुनौला स्याउ कहाँ फलेका हुन्?" "किन कतिपयको बोक्रामा दाग छन्?"
हाम्रो जवाफ नै मण्डला फुड्सले बनाउने हरेक कुराको मूल विचार हो: पहिले फल, पछि चिनी। हामी यस्ता वास्तविक नेपाली फलबाट सुरु गर्छौं जो खान पूर्ण रूपमा राम्रा छन्, तर आकार, बनावट वा रङ सानो वा फरक भएकाले अस्वीकार गरिएका हुन्। त्यसपछि तिनलाई मानिसहरूले खान मन पराउने खानेकुरामा परिणत गर्छौं, जहाँ अधिकांश काम फलले गर्छ र चिनीले भण्डारण अवधि लम्ब्याउने भूमिका मात्र खेल्छ।
के यो मेरा बच्चाहरूलाई खुवाउन मिल्छ?
"स्ट्रबेरी स्प्रेड, हुम्म… के यो बच्चाहरूलाई खुवाउन मिल्छ?" यो प्रश्न हामीले सबैभन्दा बढी सुन्यौं। मानिसहरूले किन्नुका कारणहरू सरल र आफ्नै घरपरिवारसँग जोडिएका थिए। अभिभावकहरूले बच्चालाई खुवाउँदा ढुक्क हुन सक्ने कुरा खोजिरहेका थिए। अरूले स्थानीय उत्पादनबाट बनेका सामग्री चाखिहेर्न चाहन्थे। मण्डला फुड्सको माया स्ट्रबेरी स्प्रेडले विशेष ध्यान तान्यो, किनकि यो बजारमा उपलब्ध अन्य कुनै पनि उत्पादनभन्दा बढी फल प्रयोग गरेर बनाइएको हो! धेरै आगन्तुकका लागि यही कुराले निर्णय गरिदियो।
त्यसोभए, के साँच्चै यो बच्चाहरूलाई खुवाउन मिल्छ? पक्कै मिल्छ! धेरै जार त्यही कारणले घर पुगे।
भनेजस्तै गरेर देखाएको मेला
यो मेला GIZ को पनि प्रशंसनीय पहल हो। स्थानीय उत्पादनलाई सहयोग गर्ने कुरा मात्र गर्नुको सट्टा, GIZ ले आफ्नै कार्यक्रम खोल्यो र आफ्नै टोली तथा कर्मचारीलाई आफूले लगानी र सहयोग गरेका परियोजनाका उत्पादन किन्न आमन्त्रण गर्यो। परिवर्तन आफैँबाट सुरु हुन्छ, र यो त्यसको राम्रो उदाहरण थियो।
स्याउ रहिरहे, प्युरी गयो
सबै उत्पादन उस्तै गतिमा बिकेनन्। डोल्पा र जुम्लाका ताजा स्याउहरूले देखावटका कारण खरिदकर्ता पाएनन्, तर प्युरीले पाए। एउटै टेबुलमा हाम्रो कामको कथा यही हो: ताजा अवस्थामा बेच्न गाह्रो पर्ने, बाहिरी रूपमा अपूर्ण देखिने फल पनि मानिसहरूले आफ्नो परिवारलाई खुवाउन चाहने खानेकुरामा रूपान्तरण भएपछि कसैको थालमा आफ्नो ठाउँ बनाउन सक्छ।
यी खरिदले राम्रो सुरुवात जनाए, तर वास्तविक परिवर्तन त अपसाइकल गरिएको स्थानीय फल रोज्नु दैनिक जीवनको सामान्य हिस्सा बन्दा आउँछ। किनिएको हरेक जार र स्याउको हरेक झोला खाद्य नोक्सानी घटाउने र किसानलाई थप सहयोग पुर्याउने दिशामा एउटा सानो कदम हो।
तपाईंलाई यो काम प्रभावकारी लागिरहेको छ? यस चाडपर्वको मौसममा मण्डलाका उत्पादन प्रयोग गरेर हेर्नुहोस्, वा तिनलाई आफ्नो क्याफे, होटल, कार्यालय, भोजन वा पसलमा राख्ने बारेमा हामीसँग कुरा गर्नुहोस्। https://mandalafoods.co/ मा जानुहोस् र हामीलाई फेसबुक, इन्स्टाग्राम र लिङ्क्डइनमा फलो गर्नुहोस्।